Çin lideri Şi'den 7 yıl sonra ilk ziyaret:  Şi, neden şimdi Kuzey Kore'ye gidiyor?

Son yıllarda yurt dışı seyahatlerini kısmi olarak azaltan Çin lideri, 2019’dan bu yana Pyongyang’a gitmemişti.

Asia Society verilerine göre, 2013-2019 yılları arasında yılda ortalama 14 dış gezi düzenleyen Şi, COVID-19 salgını esnasında 2020 yılında sadece bir, 2021’de ise hiç yurt dışı seyahati yapmadı. 2022-2025 yılları arasında ise bu sayı yıllık ortalama altıya düştü.

Hatta ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya lideri Vladimir Putin gibi liderler de yüz yüze görüşebilmek için Pekin’e gitmişti.

Uluslararası Kriz Grubu Kuzeydoğu Asya Kıdemli Analisti William Yang, Al Jazeera’ya yaptığı değerlendirmede, “Şi Cinping’in son dönemde yurt dışına pek seyahat etmediğini unutmamamız gerekiyor... Giderek artan eğilim, yabancı liderlerin onunla görüşmek üzere Pekin’e gelmesi yönünde. Şi Cinping’in Pyongyang’a bizzat seyahat etme kararı alması, Çin’in bu ziyarete verdiği önemin boyutunu gösteriyor.” açıklamasını yaptı.

Yang, Şi’nin şu an harekete geçmesinin arkasında, Kuzey Kore’nin Rusya ile gelişen ilişkilerine dair endişelerin yatabileceğini belirtiyor.

Yang, Çin’in Kuzey Kore ile karşılıklı savunma anlaşması bulunmasına rağmen, Pyongyang’ın yeni askeri teknolojiler edinmesinden de endişe duyduğunu aktararak şu değerlendirmede bulundu: Pekin, Kuzey Kore’ye askeri yardım konusunda her zaman son derece dikkatli davrandı. Çünkü askerî açıdan daha güçlü bir Kuzey Kore’nin her zaman kendi çıkarına olacağını düşünmüyor”

Kuzey Kore merkezli Ulusal Kuzey Kore Komitesi’nin (NCNK) 2022 yılı tahminlerine göre, Pyongyang’ın ticaretinin yüzde 95 gibi bir oranla Çin’e bağımlı olması sebebiyle, Pekin geleneksel olarak ikili ilişkilerde “büyük ortak” rolünü üstleniyor.

Ancak bu dinamik, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesinden bu yana değişmeye başladı. Kuzey Kore’nin Rusya’ya silah, mühimmat ve asker desteği sağladığı, bunun da Moskova’nın savaş kapasitesini sürdürmesine katkı sunduğu değerlendiriliyor.

Güney Kore’de hükümet destekli Institute for National Security Strategy’nin tahminlerine göre Moskova, 2023’ten bu yana asker sevkiyatı ile topçu mühimmatı, füze ve diğer askeri malzemeler karşılığında Kuzey Kore’ye 14,4 milyar dolara varan ödeme yaptı.

Rapora göre, Kuzey Kore bu tutarın yalnızca 580 milyon ila 1,5 milyar dolarlık kısmını “emtia vb.” olarak almış olabilir. Bir kısmının “uydu görüntüleriyle tespit edilmesi güç hassas askeri teknolojiler veya bunlarla bağlantılı yüksek hassasiyetli parçalar ve malzemeler” olarak aktarılmış olabileceği ifade ediliyor.

Pyongyang’ı yakından takip eden Seul merkezli gazeteci ve araştırmacı Lee Sang Yong, Pekin’in Rusya’nın Kuzey Kore üzerindeki etkisinin ne ölçüde arttığını dikkatle izlediğini belirterek, "Pekin muhtemelen Kuzey Kore üzerindeki etkisini yeniden pekiştirmek ve Pyongyang’ın Moskova’ya aşırı derecede yönelmesini engellemek istiyor.” dedi.

Stimson Center Kore Programı kıdemli araştırmacısı Rachel Minyoung Lee’ye göre ise Çin, Rusya’nın artan etkisini dengelemek amacıyla Kuzey Kore’ye ekonomik desteğini artırmayı değerlendirebilir.

Lee, “Kuzey Kore’ye ekonomik teşvikler sunmak planlardan biri olabilir” ifadelerini kullandı.

Güney Kore Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada Şi’nin ziyaretinin “Kore Yarımadası ile ilgili sorunların çözümünde yapıcı bir rol oynamasını” umduğunu belirtti.

Şi’nin dikkatini çeken tek güvenlik başlığı Kore Yarımadası değil. Geçen hafta Singapur’da düzenlenen Shangri-La Diyaloğu sırasında gündeme gelen Güney Kore ile Japonya arasında olası bir askeri lojistik destek anlaşması da Pekin tarafından yakından takip ediliyor.